Economie

Kosten in melkproductie

De kosten met betrekking tot melkproductie worden vaak verdeeld in vaste kosten en variabele kosten.

Vanuit lange termijn perspectief bekeken zijn melkproductiekosten variabele kosten. Uiteindelijk is bijvoorbeeld een stenen schuur niet meer waardevol en moet deze worden vervangen. Toch is het goed om sommige kosten als vaste kosten te beschouwen op de korte of middellange termijn.

Gebouwen worden vaak gezien als vaste kosten. De arbeidskosten en vermogenskosten van machines en apparaten zijn vaak onderling verwisselbaar.

Als je investeert in effectieve machines, zullen de arbeidskosten verminderen. Voer is een vaste kostenpost bij een bepaalde productie, maar omdat de prijs varieert en het snel verandert, fluctueren deze kosten vaak. Bij verschillende melkopbrengsten in een veestapel van een bepaald aantal koeien, is er een grote variatie in de voerkosten.

De relatie tussen verschillende uitgaven in de melkveehouderij kan als volgt weergegeven worden:

50% van de totale kosten bestaat meestal uit kosten voor huisvesting en arbeid voor voeren en melken. Het grootste gedeelte van de andere helft zijn de voerkosten

Hoe wordt de economie van melkkoeien gemeten?

Melk minus voer
Een van de meest gebruikelijke manieren om de economie van melkproductie te schatten is “melk minus voer”.

Terug naar boven

Een betere meting kan worden bereikt als de totale voerkosten (krachtvoer en ruwvoer) ook worden meegerekend. Meestal wordt alleen de melkopbrengst minus de kosten van aangekocht voer berekend. Dit komt doordat de productiekosten voor voer dat op het eigen bedrijf is geteeld (inclusief machines, gecultiveerd gebied enz.) moeilijker te bepalen zijn. De marge per koe op “melk minus voer” stijgt over het algemeen als de melkproductie stijgt (zie plaatje hieronder). 

De marge op “melkopbrengst minus voerkosten” bij verhoogde melkproductie per koe

Kosten per geproduceerde liter

Deze maatstaf laat de kosten per geproduceerde liter melk zien. Het is een goede maatstaf, omdat de veehouder per liter wordt betaald.

Als de kosten per geproduceerde liter melk tussen verschillende veestapels worden vergeleken, is het belangrijk om het productieniveau te weten. Een hoogproductieve veestapel kan hogere voerkosten per geproduceerde liter melk hebben, maar de totale marge kan nog steeds hoger zijn dan voor een laagproductieve veestapel.

Hoeveel mag voer kosten?

De netto marge voor melkopbrengst minus voerkosten kan veranderen, enerzijds door het stijgen van de melkopbrengst, anderzijds door het dalen van de voerkosten. Het plaatje hierboven laat zien hoeveel je je kunt veroorloven aan voer te besteden.

Terug naar boven

Een hoogproductieve veestapel kan hogere voerkosten per geproduceerde liter melk hebben, maar toch tegelijkertijd dezelfde winst houden. Als er erg goedkoop voer beschikbaar is, is het zelfs mogelijk om winst te boeken terwijl de melkopbrengst niet zo hoog is.

De tabel in het plaatje hierboven laat verschillende manieren zien om winst te maken uit de melkproductie. Natuurlijk zijn de figuren in deze tabel erg afhankelijk van de melkprijs en de vaste kosten. 

De marge op de totale voerkosten per koe moet de kosten voor arbeid, rente, afschrijving op gebouwen, apparatuur en saldo dekken.
Vaste kosten per koe per jaar: 499 Euro
Melkprijs: 0,30 Euro per kg
Bron: Hans Samuelsson (Svea husdjur, Sweden)

In het voorbeeld dat gebruikt is om de figuren te maken in de tabel hierboven, zijn de vaste kosten per koe vastgezet op 499 Euro per koe per jaar. Dit is inclusief een vervangingspercentage van 33% en dus een inkomen van 1/3 aan koeien voor de slacht en de kosten voor het opfokken van 1/3 aan vaarzen. Ook meegenomen is het inkomen van één kalf per jaar.

Verder dekt de 499 Euro de kosten voor kunstmatige inseminatie, officiële melkmeting, veeartskosten, medicijnen, reinigingsmiddel, service en reserveonderdelen voor de melkapparatuur, elektriciteit, verzekeringen, telefoon en alle andere kosten die met een agrarisch bedrijf te maken hebben.

Terug naar boven

Als de kosten voor aanvulling, KI, veearts, elektriciteit, verzekering en administratie vaste kosten zijn, kunnen de voerkosten worden bekeken bij verschillende melkopbrengsten (zie plaatje hierboven). U kunt zien dat als er een netto marge nodig is om de arbeidskosten en de kapitaalkosten van 931 Euro te dekken, de voerkosten niet boven de 0,12 Euro per kg melk mogen uitkomen als de jaarlijkse productie 8.000 kg per koe is. Als de productie verhoogd kan worden tot 8.500 kg mogen de voerkosten 0,13 Euro zijn om dezelfde marge per koe te bereiken. Ook kunt u zien dat als er goedkoper voer kan worden gebruikt, zodat het maar 0,11 Euro/kg melk kost, de productie kan dalen naar 7.500kg zonder hierop te verliezen.

Daarbij komt dat als u hetzelfde productieniveau weet te behouden, u 103 Euro per koe per jaar extra zult verdienen.

Quotumproductie

Om te voorkomen dat er teveel melk wordt geproduceerd, hebben veel landen een quotumsysteem. Dit betekent dat elk bedrijf toestemming heeft een bepaalde hoeveelheid melk te produceren. Als die hoeveelheid is bereikt, moeten andere manieren worden bedacht om de winstgevendheid van de veestapel te verbeteren.

Een manier om de productie in een quotumsysteem aan te passen is door de melkproductie te verhogen en het quotum vol te melken met minder koeien. Berekeningen bij een quotumsysteem laten bij een stijgende productie meestal verhoogde winst zien. Maar de winstgevendheid stijgt minder bij eenzelfde berekening zonder het quotumsysteem.

Vaak wordt gezegd dat een quotumsysteem de motivatie vermindert om de melkproductie met ongeveer de helft te verhogen. De reden is vaak dat elke stijging van de melkproductie ervoor zorgt dat andere bedrijfspotentiëlen met weinig alternatief nut afgestoten worden, zoals oogst- en opslagcapaciteit voor zelfverbouwde gewassen en huisvestigingscapaciteit.

Terug naar boven

At DeLaval we use cookies to make your website experience better. You can change your web browser settings if you do not allow cookies or do not want cookies to be saved. Read more about how DeLaval handles cookies. I have read and accepted the information on how DeLaval handles cookies.