Wat is reinigen?

Het doel van het reinigen van de melkapparatuur is bacteriegroei onder controle te houden. Het reinigen houdt zowel het verwijderen van ongewenst aanwezig materiaal na het melken in, als het doden van micro-organismen (desinfecteren). Het reinigen zou altijd zo snel mogelijk na het melken plaats moeten vinden.

Het reinigen van vaste installaties wordt uitgevoerd met behulp van water. Meestal gebeurt dit met de cleaning-in-place (CIP) methode, dat betekent dat de apparatuur niet uit elkaar gehaald hoeft te worden voor de reiniging. Dit is de meest voorkomende manier van het reinigen van leidingen en andere onderdelen van gesloten installaties in de voedselindustrie. De melkinstallatie op de boerderij wordt ook gereinigd met CIP-systemen, maar er zijn verschillen in het creëren en reguleren van de waterstroom. Deze en andere methodes voor het bereiken van de gewenste reinheid zullen op de volgende bladzijden worden beschreven.

Wanneer is een melkinstallatie schoon?

De definities van reinigen zijn als volgt:

  • Schone apparatuur is vrij van zichtbare onzuiverheden.
  • Microbiologisch schoon heeft betrekking op apparatuur die zo weinig micro-organismen huisvest, dat de kwantiteit en de kwaliteit van een mogelijke vervuiling van melk niet van betekenis is voor de kwaliteit van de melk, gezien vanuit het oogpunt van gezondheid of produktkwaliteit.
  • Chemisch schone apparatuur bevat zo weinig vreemd materiaal dat chemische vervuiling van de melk beneden de relevante norm ligt.

Over het algemeen zullen goed gereinigde oppervlakten er schoon uitzien en schoon aanvoelen. De hoeveelheid micro-organismen, meestal bacteriën, zal dan hopelijk zo klein zijn, dat de oppervlakte microbiologisch schoon is.

Welke vervuilingen moeten verwijderd worden?

Na het melken is de melkapparatuur vervuild met resten melk en opgedroogde melk. Het grootste gedeelte van deze melk is gemakkelijk te verwijderen door te spoelen met water. Maar het laatste vuil is vaak lastiger te verwijderen en daardoor het moeilijkste deel van het reinigen.

De melkresten bestaan uit o.a. vetten en eiwitten, die een goede voedingsbodem en bescherming bieden aan bacteriën. Natuurlijk bevat melk ook bacteriën die zich erg snel zullen vermenigvuldigen als ze niet verwijderd worden. Dus in de strijd tegen bacteriën is het verwijderen van melkresten een goed begin, omdat deze resten de belangrijkste schuilplaats voor bacteriën zijn.

Ondanks dat de meeste melkresten verwijderd kunnen worden, kunnen bacteriën zich ook nog altijd hechten aan zichtbaar schone oppervlakken. Onder geschikte omstandigheden kunnen ze zelfs een biofilm vormen. Daarom is het erg belangrijk om de vorming van deze biofilm tegen te gaan.

Een andere vervuiling, die voortkomt uit melk en hard water, is melksteen. Dit zijn verschillende laagjes van calcium, magnesium, eiwitten en vetten. Naast het feit dat melksteen ervoor zorgt dat de apparatuur er niet schoon uitziet, kan het micro-organismen huisvesten en beschermen.

Terug naar boven

Welke delen van de melkinstallatie moeten gereinigd worden?

Eigenlijk moeten alle delen van de melkmachine die in aanraking komen met melk gereinigd worden.

Deze delen kunnen verdeeld worden in 3 groepen:

  • De eerste groep bestaat uit delen die tijdens het melken zowel melk als vacuüm bevatten. Dit zijn de melkstellen, melkmeters, de melkleiding en de melk-/luchtafscheider.
  • De tweede groep bestaat uit de persleiding tussen de melk-/luchtafscheider en de melkkoeltank, inclusief de melkpomp en soms een platenkoeler. In de persleiding is het gebruikelijk dat de melk wordt getransporteerd zonder vacuüm.
  • En tenslotte het derde gebied: de melkkoeltank.

De reden waarom de melkinstallatie in deze groepen verdeeld wordt, is omdat ze op verschillende manieren gereinigd worden.

Delen van de melkinstallatie die gereinigd moeten worden

Niet alleen de delen aan de binnenkant van de melkmachine moeten gereinigd worden. Ook de omgeving rondom de installatie, vooral het tanklokaal en de melkstal, moet gereinigd worden. Dit geldt ook voor onderdelen aan de buitenkant van de melkmachine, zoals melkstellen.

Terug naar boven

Welke factoren spelen een rol bij het reinigen?

Reinigen is het proces van vuil verwijderen van vervuilde apparatuur. Om dit proces zo efficiënt mogelijk te laten verlopen spelen vier belangrijke factoren een rol.

Dat zijn:

  • Borstelwerking
  • Reinigingsmiddelen
  • Temperatuur
  • Tijd

Water is natuurlijk de sleutel om met behulp van deze factoren een succesvolle reiniging te realiseren.

Factoren die een rol spelen in de reiniging

Borstelwerking

Vuil dat zich stevig heeft vastgehecht aan oppervlakken in de melkinstallatie, moet blootgesteld worden aan mechanische kracht om het te laten loslaten. Deze kracht wordt meestal uitgeoefend door water te laten circuleren in de installatie, maar ook door schrobben of sprayen. Zowel de melkinstallatie als de koeltank kan m.b.v. een of beide methodes gereinigd worden.

Terug naar boven

Reinigingsmiddelen

Reinigingsmiddelen kunnen onderverdeeld worden in reinigingsmiddelen en desinfectiemiddelen, maar vaak bestaan ze uit beide. Reinigingsmiddelen maken het vuil los en houden het vast zodat het tijdens het spoelen met water verwijderd kan worden. Ook zorgen ze ervoor dat kationen als calcium en magnesium geen melksteen kunnen vormen.

Reinigingsmiddelen kunnen zowel alkalisch als zuur zijn. Meestal wordt een alkalisch middel als hoofdreinigingsmiddel gebruikt. Zure middelen worden daarnaast bijvoorbeeld één keer per week gebruikt om melksteen te verwijderen.

Desinfectiemiddelen worden gebruikt om bacteriën te doden. Meestal bestaan desinfectiemiddelen uit chloor of chloormengsels. In sommige alternatieve reinigingssystemen worden de desinfectiemiddelen vervangen door het gebruik van hitte.

Temperatuur

Temperatuur speelt een belangrijke rol bij het oplossen en het emulgeren van verschillende stoffen. Reinigingsmiddelen lossen beter op in water als het water warm is. Het is ook belangrijk warm water te gebruiken bij het verwijderen van vettige stoffen.

Tijd

Tijd betekent dat het water, de hitte en de reinigingsmiddelen voldoende tijd moeten hebben om hun werk te doen. De tijd die nodig is hangt af van de reinigingsmethode.

Water

Zoals gezegd is water om verschillende redenen erg belangrijk voor het reinigingsresultaat. Het is de drager van reinigingsmiddelen en warmte en zorgt voor mechanische actie op de schoon te maken oppervlakken. Het afvoeren van vuil is ook een belangrijke taak van water, omdat dit vuil de voornaamste schuilplaats is van micro-organismen. Met behulp van reinigingsmiddelen, hitte en turbulentie lost het vuil op, waardoor het gemakkelijk te verwijderen is. Dit verwijderen is een belangrijke stap om tot succesvol reinigen van de melkinstallatie te komen.

Terwijl water aan de ene kant een sleutelrol speelt in het schoonmaakproces, kan het ook veel onzuiverheden bevatten die het schoonmaakresultaat in gevaar kunnen brengen. Belangrijke elementen die als onzuiverheden gezien kunnen worden zijn calcium, magnesium en andere ionen. Zij maken het water hard.

Terug naar boven

At DeLaval we use cookies to make your website experience better. You can change your web browser settings if you do not allow cookies or do not want cookies to be saved. Read more about how DeLaval handles cookies. I have read and accepted the information on how DeLaval handles cookies.